• KaDee

Een evenwicht tussen inspanning en ontspanning in je vrije tijd

Een fout die veel mensen maken, mezelf meegerekend, is te veel met inspanning bezig zijn en te weinig met ontspanning. Voor mij is een vorm van inspanning, sport, een manier om mijn gepieker even uit te zetten. Het is een manier om energie op te doen en er meteen terug energie uit te krijgen. Ik dacht dat dit voldoende was voor mijn mentale en fysieke gezondheid, maar helaas werkt dit niet op deze manier!


De uitleg bevindt zich in ons lichaam, meer bepaald bij het sympatisch en parasympatisch systeem.


Het sympatisch versus parasympatisch systeem

Deze twee systemen behoren tot het autonome zenuwstelsel. Het zijn als het ware twee regelsystemen voor ons lichaam. De ene is de gaspedaal en de andere de rem.

De sympathicus is het deel ons in staat stelt te overleven in levensbedreigende situaties, te vechten, te vluchten en te presteren. In deze fase stijgt je hartslag, bloeddruk en ademsnelheid. In deze stand verbruikt je lichaam energie.


De parasympathicus is verantwoordelijk voor herstel, reparatie, opbouw en rust. Als de parasympathicus actief is, daalt je hartslag, daalt je bloeddruk, krijgen je spieren en organen voldoende bloed en zuurstof. Dit deel van het zenuwstelsel zorgt voor regeneratie, lichamelijke ontspanning, reparatieprocessen.

Wat bij een onevenwicht?

Primitieve oerinstincten blijven in ons lichaam aanwezig. Als je als holbewoner een gevaarlijk dier tegenkwam, had je twee opties: vechten of vluchten. Het sympatisch systeem trad meteen in actie en stelde je in staat te reageren.


De maatschappij van vandaag is enorm stresserend en veeleisend. Op stress reageren we hetzelfde als de holbewoner. Deze overmatige activiteit van het sympathische zenuwstelsel, veroorzaakt op termijn een verstoring van de balans tussen het sympathische en het parasympathische zenuwstelsel.


Het gevolg van langdurige stress is dat de sympathicus te vaak en te lang wordt ingeschakeld en dat je hem niet weer kunt uitschakelen. Tegelijkertijd is de parasympathicus vaak uitgeschakeld en biedt onvoldoende tegenwicht. Door deze disbalans raakt je stresssysteem overbelast.

Op volgende link vind je meer info over allerlei mogelijke gevolgen van 'uit balans zijn': https://en-balance.nl/uit-balans/

Het belang van balans

Bij een gezond patroon is er balans tussen de sympathische en de parasympathische activiteiten. Inspanning en stress worden afgewisseld met ontspanning en rust.


In dit geval kan je je werkelijk een balans/wip voorstellen die in evenwicht gehouden moet worden. Het is zo dat steeds een van de twee iets meer aanwezig zal zijn waardoor het andere deel verkleint. Dit stelt ons instaat correct te reageren op onze omgeving. Onze “gaspedaal” en onze “rempedaal” moeten goed op elkaar afgestemd zijn en beide moeten even sterk zijn om elkaar in evenwicht te houden.


Zoals eerder gezegd, duwen we steeds vaker enkel onze gas in en vinden we onze rem niet meer. Om de balans te herstellen moet het lichaam opnieuw leren wanneer welke pedaal ingedrukt en losgelaten moeten worden. Je systeem moet als het ware worden 'gereset'.

Hoe doe je dat dan: ontspannen?

Ademhaling

De rol van ademhaling is zeer belangrijk. De ademhaling is een belangrijke indicator bij het vaststellen en resetten van een disbalans binnen het autonome zenuwstelsel.


Een normale ademfrequentie in rust ligt bij volwassenen rond de twaalf tot vijftien teugen per minuut. Wanneer de ademhalingsfrequentie in rust boven de twaalf tot vijftien keer per minuut ligt, kan dit een teken zijn dat het gaspedaal ingedrukt blijft. Het lichaam bevindt zich dan in een toestand van stress.

Niet alleen de ademhalingsfrequentie, ook het ademhalingspatroon verandert in tijden van stress. De ademhaling wordt oppervlakkig en hoger, net als bij het sporten. De buikademhaling verandert in een borstademhaling. Dat geeft een benauwd en gejaagd gevoel en gaat vaak gepaard met gespannen spieren in schouders en nek.

Ademhalingsoefeningen zijn dus een goede manier om te starten met het resetten van je systemen en het parasympatisch systeem leren te gebruiken.


Yoga

Ook yoga wordt aangeraden om het parasympatisch systeem te stimuleren en overprikkeling te verminderen. Grotendeels komt dit doordat ook hier ademhaling een belangrijke rol speelt.


Anderzijds zijn er ook verschillende houdingen die het zenuwstelsel beïnvloeden. Zo zijn er houdingen die het sympathische gedeelte stimuleren en houdingen die het parasympathische gedeelte stimuleren. Dit komt overeen met het Yin – Yang principe. Diepe achteroverbuigingen stimuleren het sympathische zenuwstelsel. Vooroverbuigingen en gedraaide houdingen stimuleren het parasympathische zenuwstelsel.


Meditatie en relaxatie

Door te mediteren keer je de aandacht naar binnen. Met andere woorden, je vermindert de prikkels die van buiten komen waardoor je zenuwstelsel minder informatie te verwerken heeft en tot rust kan komen.


Met behulp van visualisaties, ontspanningsoefeningen en de ademhaling kun je tijdens een meditatie op een hele effectieve manier het parasympathische zenuwstelsel activeren en tot rust komen.


Denk hierbij aan de term 'mindfulness'. Mindfulness betekent: bewust aandacht geven aan wat er hier en nu wil zijn (gedachten, gevoelens, lichamelijke sensaties,…) zonder er direct over te oordelen.


Gelukkig worden deze vormen van relaxatie steeds populairder in deze stresserende maatschappij.

Andere?

Natuurlijk is relaxeren niet voor iedereen weggelegd. Mezelf als perfect voorbeeld in dit geval. Ik kan moeilijk stilzitten en stildenken. Yoga heb ik al enkele keren geprobeerd en als de vorm te relax is, word ik zenuwachtig. Ooit nam ik deel tijdens een relaxatietherapie op de PAAZ (voor mijn stage als ergotherapeut). Bleek dat, als ik een patiënt zou zijn, als onrustig beschouwd kon worden... oeps...

Ik ben nog steeds op zoek naar iets dat wel voor mij werkt. Rustig wandelen met mijn hond, lezen en tekenen zijn alvast kanshebbers. Iedereen vindt rust in andere activiteiten. Zoek wat bij jou past.

Bronnen:

Tekst van relaxcompany.be , gezondheidsnet.nl, www.happywithyoga.com, mindfullme.be

Foto's van hearthfullness.be , mindful.org

99 keer bekeken

Kelly Debusschere

Barbierstraat 59

1861 Wolvertem

beweegzondergrenzen@gmail.com

0475/22.00.01

Rekeningnr: BE69 7340 4832 2678

Ondernemingsnr: BE07 4594 8905

Rizivnr: 6-51635-11-650 

©2019 by Beweegzondergrenzen. Proudly created with Wix.com